Ditët që ndryshuan botën teknologjike
Në vitet e para të erës së PC-ve, IBM kishte një konkurrencë të pakët
nga prodhuesit e tjerë të kompjuterëve DOS. Por, kur Intel rriti fuqinë
procesuese të CPU-ve nga 16bit në 32bit Compaq befasoi Big Blue. Beteja e
madhe për të drejtat e kopjimit.
Compaq klonon IBM-in
9 shtator 1986 - Në vitet e para të erës së PC-ve, IBM kishte një
konkurrencë të pakët nga prodhuesit e tjerë të kompjuterëve DOS. Por,
kur Intel rriti fuqinë procesuese të CPU-ve nga 16bit në 32bit, standard
i cili dominon edhe sot, Compaq befasoi Big Blue, duke e tejkaluar në
treg me kompjuterë që kishin çipat e rinj 386 të Intel, me çmime
konkurruese ($6499). Papritmas, IBM nuk po mundte të vendoste ritmin,
apo çmimin, për PC.
Microsoft ndërtoi Office
1 gusht 1989 - Shumë pak njerëz e mbajnë mend se Microsoft Office e ka
bërë debutimin e tij si një komplet i Macintosh, i cili përmbante
programe të popullarizuara (Word, Excel dhe Power Point). Ai kishte
mungesë të formateve të ndryshme të të dhënave, kontrolluesin e
drejtshkrimit dhe skriptimin në Visual Basic, të cilat janë pjesë e
Microsoft Office tashmë. Versioni për Windows erdhi një vit më vonë dhe
ekspertët, tashmë, e shohin Office si një nga produktet që jep më shumë
te Microsoft.
Desktopët bëhen dhoma të errëta
19 shkurt 1990 - I frustruar nga pamundësia e MacPlus të tij, për të
shfaqur shkallën e grafikeve për punimin e diplomës për doktoraturë në
procesim të fotografive dixhitale, Thomas Knoll shkroi një nënrregull
për të simuluar këto efekte. Vëllai i tij John, punëtor në Industrial
Light and Magic, e shtyu që ta kthejë atë në program, të cilin
vëllezërit e quajtën ImagePro. Por, Silicon Valley shfaqi pak interes,
derisa John ia demonstroi atë Adobe. I lançuar në këtë datë, aplikacioni
i dalë në pension është identifikuar aq shumë me fotografitë dixhitale,
sa që njerëzit e përdorin si folje, për shembull: "Do ta rregulloj me
Photoshop".
Windows qëllon të madhin 3.0
22 maj 1990 - Versionet e para të Windows kanë dështuar në kapjen e
zjarrit. Por, me shtimin e memories virtuale dhe mbrojtjes së saj,
Windows 3.0 i ktheu PC në makineri shumëfunksionale duke ia kaluar
përfundimisht Apple (Windows 2.0 ishte i barabartë me Apple). Microsoft
shiti rreth 10 milionë kopje të Windows 3.0, duke e vendosur Windows si
sistemin operativ dominues në mesin e kompjuterëve personalë.
Interneti bëhet komercial
24 maj 1991 - Vendimin e Science Foundation për hapjen e internetit për
përdorim komercial, një kritik e ka krahasuar me "dhënien e një parku
federal Kmart-it". Në fillim, trafik komercial nënkuptonte e-mail nga
DEC dhe IBM. Por brenda disa viteve, ndërmarrësi Jeff Bezos krijoji
Cadabra, një librari online, e cila i parapriu Amazon, hapur më 1995.
Sot Amazon fiton një miliard dollarë brenda një viti në porosi online,
për miliona produkte të ndryshme, një gjigant i cili vazhdon të rritet
në një treg 100 miliardë dollarësh.
Linus zgjidh Linux
5 tetor 1991 - Linus Torvald, student i cili kishte mbaruar kolegjin,
kishte postuar një porosi të shkurtër në grupin e lajmeve të
comp.os.minix: "A iu kanë harxhuar ditët e mira të minix 1.1, kur njeriu
ishte njeri dhe i shkruante vetë driverat e pajisjeve? Jam duke punuar
në një version falas të programit që duket si minix për kompjuterët
AT-386? Pse? Ky është program për hakerët nga një haker". Për befasi të
Torvald, hakerët që ishin lodhur duke pritur për Sistemin Operativ GNU
nga Richard Stallman dhe që nuk kishin mundësi të blinin hardware të
shtrenjtë të Sun, DEC apo HP kaluan në Linux, i cili së bashku me
kushëririn e tij FreeBSD lejonte një PC të zëvendësonte një server apo
workstation.
Mozaiku qëllon kohën
8 dhjetor 1993 - "Klikoni mausin: aty është një film i motit, i
regjistruar nga satelitët e NASA-s mbi Oqeanin Paqësor", kështu shkruan
reporteri i teknologjisë në "New York Times", John Markoff, i cili
përshkruan përvojën me Mosaic në World Wide Web, shfletues i parë që
mundësonte futjen e fotografisë në tekst pa hapur një dritare tjetër.
"Klikoni përsëri, et voila, një fotografi zbulon nëse një filxhan
kafeje, në një laborator kompjuterik shkencor në Universitetin Cambridge
në Angli, është plot apo i zbrazur". Artikulli kishte ndihmuar në
transformimin e shfletuesit nga një vegël e adhuruesve në një program
shumë të popullarizuar dhe autorët e Mosaic vazhduan të shkruanin
versionin komercial, të quajtur Netscape Navigator.
Spam ngre kokën e shëmtuar
12 prill 1994 - Grupi i juristëve, burrë dhe grua, Laurence Canter dhe
Martha Siegel, kanë përdorur një Perl skript për të postuar një reklamë
për shërbimet e tyre, e titulluar "Green Card Lottery - Final One?", në
më shumë se 6000 grupe diskutimi. Kjo i nxiti programuesit të krijojnë
kodin e një bote, i cili do të kërkonte për këtë porosi. Por, ky veprim i
papërsëritshëm u solli atyre 1000 klientë dhe 100.000 dollarë nga një
reklamë, e cila për ta ishte pothuajse falas. Shakaxhinjtë e Usenet e
lidhën këtë me këngën shumë popullore të asaj kohe "Spam, Spam, Spam",
për të përshkruar fluksin e porosive.
Microsoft fillon me win 95
24 gusht 1995 - E lançuar vetëm disa ditë pas fillimit të Netscape,
Windows 95 tejkaloi paraardhësit e tij të bazuar në DOS. I shtoi
përparësinë kryerjes së shumë detyrave dhe në të njëjtën kohë dhe
përkrahjen për aplikacionet 32-bitëshe. Lejonte emrat e dokumenteve me
255 simbole, me shkronja të mëdha dhe të vogla dhe shtoi butonin Start,
nga i cili përdoruesit mund të gjenin dhe lançonin aplikacionet. Fushata
e marketingut i kushtoi Microsoft 300 milionë dollarë. Në këtë fushatë u
licencua kënga "Start me up" e Roling Stones, e cila u përdor për
reklama në TV. Gjithashtu, Empire State Building u zbukurua me ngjyrat e
logos së Windows 95. Por, pavarësisht nga këto dhe slogani "Where do
you want to go today" (Ku dëshironi të shkoni sot?), instalimi fillestar
i Windows 95 nuk iu lejonte të lidheshit në internet.
Fillon ofertimi në eBay
4 shtator 1995 - Mos i besoni legjendës, e cila thotë se themeluesi i
eBay, Pierre Omidyar, e krijoi faqen për të ndihmuar të fejuarën të
shiste karrikuesit e PEZ-it. Sendi i parë i shitur në një faqe të vogël
të quajtur AuctionWeb ishte një printer laserik i prishur, i cili u shit
për 14.83 dollarë. Omidyar dëshironte ta emërtonte faqen Echo Bay, por
iu desh të vendoste për eBay. Këto ditë eBay paraqet një ekonomi më të
madhe se shumë shtete.
Palm Pilot shteg për PDA
Mars 1996 - Mbante 750 kontakte dhe adresa, kalendar njëvjeçar për
organizimin e takimeve dhe 100 shënime në një pajisje të madhësisë së
xhepit, të cilin mund ta sinkronizonit me PC apo Mac. Palm Pilot 1000
kushtonte 299 dollarë dhe ishte i pajisur me memorie 128K. Kishte
mundësi të njohjes së shkrimit me dorë, ishte pajisje kulmore në
teknologji, derisa u tejkalua nga RIM të BlackBerry dhe telefonat e
tjerë me tastierë.
AOL vendos çmim të sheshtë
30 tetor 1996 - Përdoruesit me dial-up, më parë kanë paguar për kohën në
internet me orë, ndaj dhe shikonin orën me kujdes. Ndërrimi i
diskutueshëm i AOL, në një tarifë prej 20 dollarësh në muaj për përdorim
të pakufizuar, i tejngarkoi modemat e kompanisë. Dhjetë vite më vonë,
AOL kishte mbledhur 10 milionë parapagues dhe arsyeja ishin çmimet e
ulëta. Për të shmangur sinjalet e linjës së zënë, parapaguesit nuk e
mbyllnin më internetin, kështu që, në mënyrë aksidentale zbuluan
përfitimet e të qenit gjithmonë online.
Steve Jobs kthehet nga Azili
9 korrik 1997 - Një dekadë jashtë kompanisë, të cilën dhe e themeloi,
Steve Jobs e bindi Apple të marrë kompaninë e tij pasuese, NEXT, në atë
mënyrë që t'i jepte Apple bazat për OSX dhe, pas një goditjeje në bord,
t'i jepte drejtorin. Por pa kaluar shumë kohë, Jobs shkatërroi Newton
portale, që po shkonte çdo ditë e më poshtë dhe në mënyrë sekrete
zhvilloi iMac të kaltër të tejdukshëm. E bindi Bill Gates të ruante
Internet Explorer dhe Microsoft Office në Mac dhe siguroi aplikacione
dixhitale multimediale si Final Cut. Ndonëse nuk është aq i pasur sa
Gates apo djemtë e Google, sot Jobs është rokeri më i madh në
teknologji.
Fillon beteja për të drejtat e kopjimit
28 tetor 1998 - Ndoshta ligji më i panjohur për përdoruesit e
internetit, Digital Millenium Copyright Act, i cili ka për qëllim
trajtimin e pronës intelektuale, është nxjerrë nga Organizata
Ndërkombëtare e Pronës Intelektuale. Ky ligj i nënshkruar në këtë datë
nga Presidenti Bill Clinton, vendos kufijtë e betejës mes pronarëve të
kompanive nga Hollywood dhe shpërndarësit individualë të dokumenteve,
duke vendosur një luftë, e cila vazhdon deri sot. Kjo është arsyeja pse
kopjimi i një DVD-je, të cilën e keni blerë në iPod tuaj, iu vendos në
ujërat e errëta legale.
BlackBerry paraardhës i E-Mail
19 janar 1999 - Peixheri dyrrugësh ofronte tastierë QWERTY dhe përkrahte
komunikim të menjëhershëm të lëvizshëm me tekst. Me 399 dollarë plus
shpenzimet e planit të parapagimit, pajisja ishte një vegël biznesi. Për
fillim, pajisja i shtyn adoleshentët drejt teknologjisë më të fundit.
Edhe pse modelet kanë evoluar me vite, BlackBerry mbetet ende telefoni i
mençur më i shitur, një udhëtim i gjatë për këtë brand name.
Melissa shpërndahet si Zjarr i Egër
19 mars 1999 - Një makro e Word e shpërndarë në grupin e lajmeve alt.sex
përmes një dokumenti, i cili deklaronte që përmbante fjalëkalime për
faqe porno, Melissa ka dërguar me e-mail veten drejt 50 emrave të parë
në çdo libër adresash të Outlook në çdo PC të infektuar, duke dëmtuar
servera të e-mail dhe duke shkaktuar një dëm prej 80 milionë dollarësh
për biznesin amerikan. Por frika nga burgimi 20 muajsh i çdo koduesi të
virusit, nuk i ka ndaluar shkruesit e tyre të bëhen edhe më produktivë.
Tivo transformon TV-të
31 mars 1999 - Shikimi mbrapa në kohë të kujton videoregjistruesit e
vjetër të Sony të vitit 1965. Por Ti Vo, e lancuar në këtë datë dhe
rivali i tij Replay TV ka ndihmuar që regjistrimi i videos të jetë i
lehtë, duke kombinuar një shërbim me menu planifikuese dhe shikim të
shpejtë nga hard disku.
Y2K dështon të bëjë kërdinë
1 janar 2000 - Asgjë nuk ka ndodhur atë ditë të frikshme, për shkak se
kompanitë harxhuan me miliarda dollarë për të riparuar programet për të
parandaluar ndonjë problem të madh. Por parashikimi më i frikshëm ishte
shkrirja e centraleve bërthamore, hapja e portave të burgjeve dhe
mosfunksionimi i rrjeteve elektrike. Gjithçka bazohej në një shqetësim
naiv nga mosnjohja e mirë se si kompjuterët punojnë, sesa te kërcënimet e
vërteta.
SHBA shpall Microsoft monopol
3 prill 2000 - Shtetet e Bashkuara kundër Microsoft. Qeveria akuzon
kompaninë për abuzim dhe monopol të krijuar ndaj sistemeve operative,
për të kontrolluar tregun e shfletuesve të internetit duke integruar
Internet Explorer në Windows dhe duke shtyrë shitësit e PC-ve të mos
instalojnë tjetër shfletues. Gjykatësi i Gjykatës së Qarkut, Thomas
Penfield Jackson vendosi në këtë datë, që Microsoft të ndahej në dy
njësi biznesi, vendim i cili u kthye në ankimim. Por ky sherr i gjatë
ligjor e ka bërë Microsoft konkurrent më të butë, apo së paku më të
kujdesshëm.
Udhëtimi falas i Napster përfundon
26 korrik 2000 - Kur gjykatësi Marilyn Patel vendosi të mërkurën se
shërbimi i popullarizuar duhet të mbyllej deri të premten, trafiku në
internet arriti kulmin. Përdoruesit e Napster i dërguan këtë porosi
bizneseve zbavitëse: Më jep lehtësi, apo më jep vdekjen. Emri që atëherë
është gjallëruar si shërbim me pagesë, por Napster nënkupton të gërmosh
në mënyrë dixhitale një biznes të bazuar në kopje të bllokuara.
Webvan mbyllet
9 korrik 2001 - Me flotën e vet të kamionëve për shpërndarje dhe depot
masive falimenton. Webvan kishte shpresuar për një shpërthim të
porositjeve online për gjëra ushqimore, gjë që dështoi të materializohej
dhe kompania falimentoi në këtë datë. Mësimi prej kësaj është: Njerëzit
do të blejnë libra dhe CD online, por do të zgjedhin vetë perimet e
tyre pa dashur të paguajnë dhe taksat e transportit.
iPod mbush xhepat me muzikë
1 tetor 2001, - Pajisja e lëmuar e Apple, me hapësirë të mjaftueshme për
të mbajtur 100 albume, doli në shitje në këtë datë, duke transformuar
luajtësit e muzikës nga një pjesë teknike, në një ikonë të stilit të
jetës dhe prijës të një ere të re të muzikës dixhitale.
Firefox fillon luftën e dytë të shfletuesve
9 nëntor 2004 - Monopoli i Internet Explorer ka rënë viktimë jo e
vendimit të gjykatës ndaj Microsoft, por një numri të madh të viruseve,
keqpërdoruesve dhe problemeve që i ka shtyrë përdoruesit e PC-ve të
kërkojnë një zëvendësim. Në mes të vitit 2004 del shfletuesi me kod të
hapur Mozilla, i cili dukshëm do të ishte një kandidat për zëvendësim.
Kish qenë gjashtë vite në zhvillim akoma pa dalë versioni 1.0. Më në
fund doli versioni i lehtë i Mozilla, i cili surfonte në internet shpejt
dhe sigurt. Firefox i është prezantuar publikut në këtë datë, kurse të
tjerat janë histori.
You Tube i kthen PC-të në TV
6 prill 2006 - Në këtë datë, një komedian i panjohur Judson Laipply
kishte postuar një performancë video, "Evolution of Dance" në të cilën
ai imiton pjesë nga "The Twist" e Chubby Checker, deri te "Hey Ya" të
Outkast. Ky klip që atëherë është shikuar më shumë se 70 milionë herë,
duke demonstruar lehtësinë e qasjes në YouTube dhe mundësinë e tij të
paprecedent për të krijuar një rrjet videosh në të cilin mund të shikosh
nga pothuajse çdo vend që ka lidhje interneti.
Dita-D për çmendurinë iPhone
29 qershor 2007 - Çmenduria për iPhone ishte qesharake, por blerësit
qëndronin në rresht e nuk ankoheshin. Ndikimi i iPhone është zgjeruar në
më shumë se 2 milionë njerëz deri më tash. Falë suksesit të tij, ne
mund të presim që të gjithë telefonat e ardhshëm të kenë ekran me
rezolucion të lartë, të ndjeshëm në prekje, më pak butona dhe
aplikacione sa më të ngjashme me PC.
(KLARITA BAJRAKTARI yllipress)
Read more »
